Senaryo: Yavuz Turgul

Reklamlar

Kahraman Yaratımında Ahlaki Sav

Değerler: Kahraman inançları ve değerleriyle başlar.

Ahlaki açıdan zayıf yönleri: Kahraman öykünün başında diğerlerini canını bir şekilde yakar. Kötü değildir ama zayıf yönü yüzünden böyle davranır ya da diğerlerine karşı düzgün davranması gerektiğinin bilincinde değildir.

Ahlaki gereksinimi: Ahlaki acıdan zayıf yönüne bağlı olarak kahraman büyümek ve daha iyi bir hayat yaşamak için diğer insanlara karşı düzgün davranması gerektiğini öğrenmelidir.

İlk ahlak dışı davranış: Kahraman öykünün başında birinin canını yakar.

Arzu: Kahraman geri kalan her şeyin kurban edildiği bir amaç edinir. Bu amaç onu, amacı aynı ve değerleri farklı olan rakibiyle çatışmaya götürür.

Hamle: Kahraman ve rakibi amaçlarına ulaşmak için harekete geçerler.

Ahlak dışı davranışlar: Öykünün başında ve ortasında kahraman rakibe yenilir. Ümitsizdir. Kazanabilmek için ahlak dışı davranışlara yönelir.

Eleştiri: Diğer karakterler kahramanı ahlak dışı davranışından dolayı eleştirirler.

Savunma: Kahraman davranışını savunmaya çalışır. Daha derinlerdeki gerçeği o an değil öykünün sonunda fark eder.

Dostun Saldırısı: Kahramanın en iyi arkadaşı, kahramana davranışlarının hatalı olduğunu, güçlü bir şekilde iddia eder.

Saplantılı Hamle: Kazanmak için harekete geçen kahraman, amacına ulaşmak için saplantılı bir şekilde elinden gelen her şeyi yapar.

Ahlak dışı davranışlar: Kahramanın ahlak dışı davranışları yoğunlaşır.

Eleştiri: Diğer karakterlerin eleştirileri de aynı şekilde yoğunlaşır.

Savunma: Kahraman davranışlarını daha hararetli bir şekilde savunur.

Öykü devam ederken, farklı değerler ve farklı yaşam biçimleri, aksiyon ve diyaloglar vasıtasıyla kahraman ve rakibi tarafından temsil edilir. Öykünün sonunda izleyicinin aklında temanın patladığı dört yer vardır; kavga, kendini keşif, ahlaki karar ve tematik keşif.

Kavga: Kimin kazandığını belirleyen son çatışma. Kimin kazandığına bakmaksızın izlyici hngi fikirlerin ve değerlerin kazandığna bakar.

Rakibe karşı nihai davranış: Kavgadan hemen önce kahraman rakibe karşı ahlaki veya gayrı ahlaki bir davranışta bulunur.

Ahlaki açıdan kendini keşif: Kavga kahramanın kendini keşfetmesine neden olur. Kahraman kendine ve değerlerine karşı nasıl hatalı davrandığını fark eder. Başkalarına nasıl davranması gerektiğini öğrenir.

Ahlaki karar: Kahraman iki seçenekten birini seçer. Ahlaki açıdan kendini keşfettiğini ispatlar.

Tematik Keşif: mükemmel öykülerde tema, izleyici üzerindeki etkisini en fazla tematik keşifte ortaya koyar. Tematik keşif izleyicinin, insanların dünyada nasıl davranması gerektiğiyle ilgili önsezisidir. bu önsezi bahsedilen karakterlerin sınırlrını kırar ve izleyiciyi etkiler.

(Kaynak: John Truby)

Bülent Oran’a göre kahraman

Türk sinemasının en fazla senaryo yazan senaristi Bülent Oran’ın yazdığı fakat yayımlayamadığı senaryo kitabından kahramana dair bir takım notlar:

“Kahramanımızın, yaratacağımız karakterin amacını biliyorsak, konuya renk katmak için o amaca ulaşmayı engelleyecek karşı olaylar bulmamız gerekir. Kahramanın o engelleri aşması için yaptığı şeyler de bizim film öykümüz olacaktır. Çelişkiler, çatışmalar, ve kişinin engelleri yenme çabaları dramanın vazgeçilmez öğeleridir. Bütün bunları ve gereken yeterli çelişkiyi bulmak senaryocunun ilk görevidir. Bu yaratı ve araştırma sırasında yazar, öyküsünü ileriye yöneltme ile bir çözüme doğru gitmesini sağlamalıdır.” 

Kahramanla Özdeşleşme

lavitaebella

Seyircinin kahramanla özdeşleşmesini sağlamak  için, kahramanı seyircinin de dahil olacağı, onunla birlikte endişeleneceği, heyecanlanacağı ve çözüm yolları arayacağı zor durumlara sokmak gerekir;

  1. Kahramanın,  kendisini ikilemde, çıkmazda bulması. Özellikle de ahlaki bir çıkmazda. (Kahramanın hayati bir mesele için  paraya ihtiyacı vardır ve  para dolu bir cüzdan bulur. Şimdi kahramanımızın bir ikilemi vardı; Kahraman, bulduğu para ile hayati meselesini mi halletmeli, yoksa cüzdanın sahibini bulup parayı ona mı vermeli? Kahraman bu ahlaki çıkmazını sorgularken, seyirci de onunla birlikte aynı durumu sorgular, “ben olsaydım ne yapardım” sorusunu sorar ve kendisini kahramanın yerine koyar.
  2. Kahramanın, kendisini ipuçlarını birleştirerek çözmesi gereken bir olayın içinde bulması. (polisiye, gerilim filmlerinde sıkça karşılaştığımız bir durum, klasik “katil kim” durumu) Seyirci de kahramanla birlikte ipuçlarından yola çıkarak olayın nasıl gerçekleşmiş olabileceğine dair mantık yürütür, çıkarımlar yapar. Ya da “La Vita e Bella” filminde de rastladığımız “bulmaca çözme” durumu. Seyirci filmin kahramanı Guido ve nazi subayı arasındaki bulmaca oyununa kendini kaptırır ve bir müddet sonra kendini Guido ile birlikte bulmacaların cevaplarını ararken bulur.
  3. Kahramanın kendini muazzam bir haksızlığa maruz kalmış bir durumda bulması. İnsanın doğasında, mazlumun yanında yer alma, onun için üzülme ve gerekirse onun için savaşma duygusu vardır. Seyirci,  haksızlığa uğrayan kahramanın yanında yer alır ve hikaye boyunca onunla birlikte hareket eder. Kahraman, uğradığı haksızlık için mücadele ederken seyirci onu destekler ve şiddetle başarılı olmasını arzular.